WADY POSTAWY
PLECY PŁASKIE
Plecy płaskie charakteryzują się zniesieniem kątów wygięcia kręgosłupa w płaszczyźnie strzałkowej. Biorąc pod uwagę nomenklaturę anatomii amerykańskiej do elementów kręgosłupa zaliczyć należy także kość krzyżową. Wielokrotnie to właśnie nachylenie kości krzyżowej decyduje o kształcie całego kręgosłupa. W sytuacji zmniejszenia kąta nachylenia tej kości występuje zniesienie lordozy w odcinku lędźwiowym a także kifozy w odcinku piersiowym.
W innej sytuacji, przy zachowanym kącie kości krzyżowej, możliwa jest taka patologiczna budowa jej kształtu, która także zdeterminuje wadliwe ukształtowanie kręgosłupa.
W związku z tym badanie jak i leczenie powinno opierać sie nie tylko na korekcji kręgosłupa piersiowego, ale także na wnikliwej diagnozie kości krzyżowej oraz połączenia lędźwiowo-krzyżowego. Niezbędnym badaniem jest wykonanie rtg zarówno dolnego jak i górnego odcinka kręgosłupa w A-P, w pozycji stojącej.
Zniesienie fizjologicznych krzywizn kręgosłupa powoduje w pierwszej kolejności zmniejszenie znoszenia obciążeń kręgosłupa i wystąpienie objawów bólowych kręgosłupa oraz wzmożonej reakcji zwyrodnieniowej. Jednakże bardziej niepokojący jest wpływ kręgosłupa płaskiego na kręgosłup szyjny. Szyja wówczas jest także płaska - jest to bardzo niekorzystne ustawienie kręgów szyjnych. Dlatego leczenie kręgosłupa szyjnego w związku ze zniesieniem lordozy szyjnej należy łączyć z leczeniem całego kręgosłupa, w tym miednicy.
Leczenie opiera się na wykorzystaniu technik manualnych oraz mobilizacji układu nerwowego w gabinecie a także na wykonywaniu ćwiczeń (przez ok.10 min. codziennie) w domu.
PLECY OKRĄGŁE
Plecy okrągłe to odwrotność pleców płaskich. Postawa Pacjenta jest niedbała, zgarbiona. Stąd częste upominanie dzieci "siedź prosto!". Wadę powiększa długie siedzenie. Praca przy komputerze powinna być przeplatana wykonaniem paru ćwiczeń w odstępach godzinnych, co minimalizuje negatywny wpływ pozycji siedzącej na kręgosłup.
Kość krzyżowa ustawiona jest w przodopochyleniu co skutkuje zwiększeniem lordozy lędźwiowej. Wizualnie jednak zaokrąglenie pleców w odcinku piersiowym jest większe i to ono niepokoi rodziców dzieci z tą wadą.
Kiedy mamy do czynienia ze zmianą struktury kości kręgów piersiowych bez zmian funcjonalno-dystonicznych jak i bez geometrycznego odchylenia kości krzyżowej oraz fizjologiczną lordoza odcinka lędźwiowego - to wada nazywana jest chorobą Scheuermanna lub młodzieńczą kifozą lub martwicą jałową nasad trzonów kręgowych. Choroba ta zaczyna się w wieku 10-14 lat. Powodowana jest zaburzeniami wzrostu trzonów kręgów i postępującym klinowaceniem trzonów. Etiologia choroby jest dotychczas nieznana.
Odróżniając te dwie grupy schorzeń, które dają zbliżony obraz kręgosłupa - plecy okrągłe - należy podkreślić, iż w chorobie Scheuermanna jeśli w porę nie zastosuje się prawidłowego leczenia dojdzie do trwałego zeszpecenie i ograniczenia sprawności życiowej. Zniekształcenie klinowate nasad trzonów kręgowych jest procesem nieodwracalnym.
Objawem choroby jest ból w okolicy kręgosłupa, uczucie zmęczenia, stopniowe pogarszanie się postaw, powstają także przykurcze zgięciowe w stawach biodrowych.
Wczesne rozpoznanie jest bardzo ważne, ponieważ pozwala rozpocząć leczenie, które zapobiega rozwinięciu się zniekształceń. Leczenie ma charakter rehabilitacyjno-ortopedyczny i powinno być kontynuowane do zakończenia wzrostu dziecka. Jednakże najważniejsze jest utrzymywanie kręgosłupa w odpowiednich pozycjach.
KLATKA KURZA
Klatka kurza to grzebieniowate wypchniecie mostka do przodu. Jako wada nabyta stanowi najczęściej objaw krzywicy lub przebytej gruźlicy kręgosłupa piersiowego. Jako wada wrodzona występuje wraz z innymi zespołami (zespół Marfana, Morquio, Noonan).
Zniekształcenie dotyczy połączeń żebrowo-mostkowych. Czasami tylko rękojeść mostka wystaje do przodu, w innych sytuacjach to trzon mostka wraz z wyrostkiem mieczykowatym stanowią najbardziej wystające elementy klatki piersiowej. Wymiar A-P kęgosłupowo-mostkowy nieprawidłowo zmniejsza się lub pozostaje bez zmian w fazie wydechowej. Dlatego faza wdechowa jest także zaburzona.
Leczenie - nauczenie rodzica ćwiczeń manualnych wykorzystujących kształtowanie prawidłowego toru oddechowego u dziecka jest najlepszym sposobem na korekcję tej wady. Zabronione jest wykonywanie ćwiczeń oddechowych indywidualnie przez dziecko.
KLATKA LEJKOWATA
Klatka lejkowata daje odwrotny obraz niż klatka kurza. Zniekształcenie dotyczy nie tylko połączeń żebrowo-mostkowych, ale także dochodzi do zniekształcenia samych żeber. Mostek tworzy charakterystyczną rynienkę otoczoną wygiętymi żebrami. Wymiar A-P kęgosłupowo-żebrowy nieprawidłowo zwiększa się w fazie wdechowej. Dlatego faza wydechowa jest także zaburzona.
Klatka lejkowata asymetryczna występuje często wraz ze skoliozą nieskompensowaną w odcinku piersiowym. Leczenie takiego rodzaju wady powinno odbywać się wraz z leczeniem skoliozy.
Wcześnie zapoczątkowane leczenie nie pozwoli na deformację żeber. Jeżeli już do niej dojdzie leczenie dotyczy korekcji połączeń żebrowo-mostkowych. Duże deformacje żeber można usunąć jedynie operacyjnie. Także w tej wadzie wykonanie indywidualnie ćwiczeń oddechowych przez dziecko spowoduje powiększenie wady lub jej utrwalenie.
Ćwiczenia są bardziej skomplikowane niż ćwiczenia w zespole klatki kurzej i wymagają większej ilości treningu, lecz po dobrze przebytym szkoleniu terapię można wykonać w domu do okresu zakończenia okresu wzrostu dziecka.
